TRITURUS VULGARIS

Mali, obični mrmoljak

 

Klasa
Red
 Familija Rod
Amphibia Caudata Salamandridae Triturus

 

 

Crvena knjiga: LC- poslednja briga
CITES: Nije na listi

Nalazi se u listi Uredbe o zaštiti prirodnih retkosti Republike Srbije

G. Krastev.

OPIS:
Mali triton veličine do 10 cm. Rep je dužine kao i trup sa glavom, malo kraći ili malo duži. Koža može biti glatka ili malo granulisana. Glava je sa tri uzdužne brazde. Leđna strana kao i bočne strane, braon, sivo-braon, žuto-braon ili maslinaste boje. Trbuh je svetlo žut sa tamnim tačkama ili pegama. Za razliku od ženki, mužjaci imaju na leđima medijalno postavljenu krestu, koja nije razdvojena između trupnog i repnog dela.
Rep na poprečnom preseku bočno stisnut. Tokom sezone parenja mužjacima se na repu javljaju svetlo-plave brazde a ponekada i na telu, kloaka postaje više uvučena. Mužjaci dorzalno i ventralno na trupu imaju velike tamne mrlje dok su iste kod ženki odsutne sa leđa i bokova osim malih na stomaku. Ove mrlje su takođe prisutne I posle sezone parenja. Boja na dorzalnoj strani je tamnija kod mužjaka nego kod ženki.

DISTRIBUCIJA I STANIŠTE:
Zemlje distribucije prema AmphibiaWeb su: Albanija, Austrija, Belorusija, Belgija, Bosna i Hercegovina, Bugarska, Crna Gora, Hrvatska, Češka Republika, Finaska, Francuska, Grčka, Irsaka, Italija, Latvija, Litvanija, Luksemburg, Makedonija, Srbija, Moldavija, Mađarska, Holandija, Norveška, Poljska, Rumunija, Ruska federacija, Slovačka, Slovenija, Švedska, Švajcarska, Ukrajina, Velika, Britanija, Turska.
Ova vrsta naseljava Evropu, izuzev jugo-zapada(Portugal i Šoanija, južni delovi Francuske i Italije) severa Skandinavije.
Od zapada ka istoku linija rasprostranjenosti proteže se od Skandinavije do Karelje u Rusiji, zatim jugo-istočno do Arhangelsk provincije-Komi-Perm i Tjemen provincije-Toms provincije-Kemerovo provincije-Krasnojarsk. Južna granica areala u istočnoj Evropi poklapa se sa linijom suvih stepa, zatim se širi kroz Ural, Kurgan i Novosibirs provincije i Altaj regiona, dalje do Kemerovo provincije i Krasnojarsk regiona.
T.vulgaris je rasprostaranjena istočno u Sibiru. Triturus vulgaris ampelensis živi u severnim delovima Rumunije; T.vulgaris lantzi na Kavkazu pored Crnog mora; T.vulgaris greacus u Grčkoj, Makedoniji; T.vulgaris meridionalis južno od Alpa, u Švajcarskoj i na severu Italije, Slovenije i Hercegovine; dve pod vrste žive u Turskoj.
Obični triton je vezan za šumsko stanište. Šesto naseljava poljane nastale krčenjem šuma, kao i razlčitae terene nastale čovekovim delovanjem-kao što su: parkovi, vrtovi, polja, itd. Ponekad zalazi u zonu stepa krećući se duž šumovitih dolina reka.

IUCN, Conservation International, and NatureServe. 2004. Global Amphibian Assessment. <www.globalamphibians.org>.

Accessed on October 2006

According to: Gasc, J-P. et al. (1997)
Amphibians and reptiles in Europe.
SEH, MNHN, Paris. 493 pp.
www.gli.cas.cz/SEH/atlas/

ABUNDACIJA I PONAŠANJE:
Obični triton je jedna od najčešćih vodozemaca u zoni šuma umerenog pojasa, naročito dela Evrope koji pripada Rusiji. Abundanca opada ka severu i jugu, sa povećenjem geografske širine i ka zoni stepa, gde vrsta hormira male izolovane populacije sa velikom gustinom u periodu reprodukcije. Mrešćenje, kao i embrionalno i larveno razviće obično se odigrava u malim jezerima ili barama. U ovo vreme gustina populacije je izrazito visoka.
Triturus vulgaris veliki deo života provodi na kopnu. Reprodukcija se odvija u vodi u proleće ili jesen, zavisno od geografske širine i podvrste. Adulti su aktivni prvenstveno noću, na kopnu i u vodi. Preko dana, adultne jedinke na kopnu, aktivne su samo za vreme i kratko nakon kiše. U vodenoj fazi i adultne jedinke i larve su aktivne tokom celog dana.
Ovi tritoni obično zimu provode u šupljim panjevima, deblima i u jazbinama, uglavnom u grupama.
Period hibernacije na severu i severo-istoku najduže traje, dok kod vrsta na jugu može i potpuno da izostane.
Period reprodukcije nastupa po hibernaciji u vodenij sredini. Polažu od 60-300 jaja, koja su razmeštena pojedinačno ili u malim grupama i pričvršćena su za listove vodenog bilja. Metamorfoza se završava uglavnom u toku iste godine, par meseci nakon polaganja jaja. Ipak, u mnogim slučajevima larve i prezime.
Takođe postoje i slučajevi neotenije. Prosečan životni vek jedinke posle metamorfoze se procenjuje na 3-14 godina. Odmah po izleganju larva se hrani endogenim žumancetom a zatim prelazi na mikro rakove Chydoridae, Daphniidae, Copepoda and Ostracoda. Tokom dačjeg razvića, prelazi na veći plen, prvenstveno na vodene mekušce(školjke i puževi) i insekte(larve Ephemeroptera i Chironomidae, larve i imago Coloptera). Generalno se hrane organizmima koji nastanjuju vodeno bilje, ređe planktonom ili stanovnicima bentosa. Hranjenje najverovanije prestaje na kratko tokom prlaska na kopneni način života, kraće i od jedne faze tokom razvoja. Tek metamorfozirani tritoni hrane se isključivo na kopnu. Adultne jedinke hrane se raznovrsnije u odnosu na juvenilne, hrane se Lumbricidae, Gastropoda, Acarina, Aranei, Collembola, Coleoptera, Lepidoptera i Diptera. Glavni predatori larvi su insekti, dok se kičmenjaci hrane juvenilnim i adutnim jedinkama. Javlja se i kanibalizam, uglavnom u vidu oofagije. Oofagija je tipična za ženke.

ANTROPOGENI UTICAJ I UGROŽENOST:
Ova vrsta često živi u čovekovoj blizini, u velikim gradovima. Kao po pravilu, brojnost populacije je manja u velikim gradovima i predgrađima. Zagađenje životne srdine sve više utiče na ovu vrstu; učestale su bolesti i anomalije tokom razvoja. Pojedine aktivnosti čoveka, kao što su: izgradnja puteva kroz šume i irigacije, utiču nasmanjenje brojnosti populacije i njihovu disperziju.

MERE ZAŠTITE:
Na velikom delu arela, T.vulgaris nije ugrožena vrsta. Međutim neke populacije su ugrožene ili izumrle usled čovekovo delovanja, naročito sve većom urabanizacijom.

 

 

VRATI ME NA POČETNU STRANICU

 

©Napomena o autorskim pravima: Svi podaci i fotografije su isključivo za obrazovne svrhe. Umnožavanje za preprodaju ili druge komercijalne svrhe je zabranjeno bez prethodnog pismenog odobrenja nosilaca autorskih prava. Sva prava su zadržana.
© Copyright notice: All data and photos are for educational purpose only. Reproduction for resale or other commercial purposes is prohibited without prior written permission of the copyright holders. All rights reserved.